WordPress sitesi yavaş açılıyor: hosting mi, tema mı, eklenti mi?

WordPress siteniz yavaş açılıyorsa ilk refleks genelde hosting değiştirmek olur. Çoğu zaman yanlış refleks. Yavaşlığın hangi katmanda olduğunu ölçmeden değiştirdiğiniz şey, sorunu yanınızda taşımanıza yol açar.

İki farklı yavaşlık vardır ve çözümleri birbirine hiç benzemez.

Önce ölçün: sunucu mu, tarayıcı mı?

Belirleyici sayı TTFB'dir (Time To First Byte) — isteği gönderdikten sonra sunucudan ilk baytın gelmesine kadar geçen süre. Bu süre tamamen sunucu tarafıdır: PHP, veritabanı, disk.

Tek komutla ölçün:

curl -o /dev/null -s -w "baglanti: %{time_connect}s\nilk bayt: %{time_starttransfer}s\ntoplam: %{time_total}s\n" https://siteniz.com/

Yorumu şöyle:

• İlk bayt 0,2 sn altında — sunucu tarafı iyi. Yavaşlık tarayıcıda: tema, resimler, JavaScript. Hosting değiştirmek hiçbir şeyi düzeltmez.
• İlk bayt 0,2–0,8 sn — sınırda. Genelde önbellek eksikliği ya da eski PHP sürümü.
• İlk bayt 1 sn üstünde — gerçekten sunucu tarafında bir sorun var. Buradan devam edin.

Ölçümü birkaç kez tekrarlayın. İlk istek önbelleğe girmemiş olabilir; ikinci ve üçüncü ölçüm daha doğrudur.

İlk bayt yavaşsa: sunucu tarafı

Sırayla bakılacaklar, en çok fark edenden başlayarak:

PHP sürümü. WordPress hâlâ PHP 7.4'te çalışıyorsa tek başına bu %30–50 fark eder. PHP 8.x, 7.4'e göre belirgin biçimde hızlıdır. Panelinizden yükseltin; önce bir yedek alın, çünkü çok eski eklentiler 8.x'te kırılabilir.

OPcache açık mı. PHP'nin derlenmiş kodu bellekte tutması demektir. Kapalıysa her istekte tüm WordPress dosyaları yeniden derlenir. Kontrol:

php -i | grep opcache.enable

Nesne önbelleği (object cache). WordPress her sayfa için onlarca veritabanı sorgusu yapar. Redis ya da Memcached bunları belleğe alır. Çoğu paylaşımlı hostingde bu yoktur ve en büyük eksiklerden biridir.

Sayfa önbelleği. WP Super Cache ya da LiteSpeed Cache gibi bir eklenti, oluşan HTML'i dosyaya yazar ve sonraki ziyaretçiye PHP hiç çalışmadan verir. Anonim ziyaretçi trafiğinin büyük kısmında ilk baytı 1 saniyeden 50 milisaniyeye indirir.

Veritabanı şişkinliği. wp_options tablosundaki autoload kayıtları her sayfa yüklemesinde okunur. Zamanla silinen eklentilerden kalanlarla megabaytlara çıkar:

SELECT ROUND(SUM(LENGTH(option_value))/1024/1024, 2) AS mb
FROM wp_options WHERE autoload = 'yes';

1 MB üstü bir sayı sorun işaretidir. Silmeden önce mutlaka yedek alın.

İlk bayt hızlı ama sayfa geç açılıyorsa

Bu durumda sunucunuzda sorun yoktur ve hosting değiştirmek parayı boşa harcamaktır. Sıralı sebepler:

Optimize edilmemiş resimler. Açık ara en yaygın sebep. Telefondan yüklenmiş 4 MB'lık bir fotoğraf, sayfada 400 piksel genişliğinde gösterilse bile 4 MB inerek gösterilir. WebP'ye dönüştürün ve boyutlandırın.

Eklenti sayısı değil, eklentinin ne yaptığı. "20 eklenti çok" gibi bir kural yoktur. Her sayfada dış bir servise istek atan tek bir eklenti, yirmi sessiz eklentiden daha zararlıdır. Query Monitor eklentisiyle hangisinin ne kadar sürdüğünü görebilirsiniz.

Tema. Çok amaçlı, sayfa kurucusu ağırlıklı temalar sayfa başına yüzlerce KB CSS ve JS yükler. Bu, hosting'in düzeltebileceği bir şey değildir.

Hosting gerçekten ne zaman suçludur

Dürüst olmak gerekirse bazı durumlarda gerçekten hosting suçludur:

• Yukarıdakilerin hepsini yaptınız ve ilk bayt hâlâ 1 saniyenin üstünde.
• Sunucunuzda top çıktısındaki steal time (st) sürekli %5 üstünde — aşırı satılmış bir düğümdesiniz.
• Sağlayıcı PHP sürümünü seçtirmiyor ya da Redis/OPcache sunmuyor.
• Ziyaretçileriniz Türkiye'de ama sunucu başka kıtada — bu sadece gecikmedir ve hiçbir ayarla düzelmez.

Bu maddelerden birine bile denk geliyorsanız taşınmak doğru karardır. Hiçbirine denk gelmiyorsanız, taşınma sonrası aynı yavaşlığı yeni sunucuda göreceksiniz.

Taşınmadan önce yapılacak son kontrol

Yeni sağlayıcıyı denerken aynı curl ölçümünü bir deneme sunucusunda tekrarlayın. Aynı siteyi, aynı eklentilerle, aynı komutla ölçün. Karar verirken elinizde iki sayı olsun — pazarlama cümlesi değil.